vrijdag 22 september 2017

Politiek voor bij de koffie

Het is tijd om van factcheckers ook factfinders te maken

FactcheckersFact-free politics wordt steeds dominanter en breidt zich bovendien uit naar buiten de politiek. Steeds meer politici, journalisten en televisiemakers beperken zich steeds minder tot de feiten. Het grijze gebied van aannames, oncontroleerbare uitspraken en abstracte one-liners is inmiddels hun uitvalsbasis geworden. Politieke debatten zijn steeds vaker idealistische luchtfietserij en journalisten verliezen zich in veel te vaak in zogenoemde ‘duiding’. Duiding blijkt niets anders te zijn dan pure speculatie over wat er zou kunnen gaan gebeuren of wat er gebeurd zou kunnen zijn. Dit is overigens geen verwijt. De hongerig nieuwsconsument wil al informatie op het moment dat gegevens nog amper beschikbaar zijn. En politici die zich beperken tot een realistische agenda en gefundeerde uitspraken zijn gedoemd te worden ondergesneeuwd door politici uit het fact-free domein. Dat zijn nu eenmaal de politici die geen blad voor hun mond nemen, zo wordt gezegd. Wat is het daarom heerlijk dat er steeds meer factcheckers komen. Hoewel deze berichten in de media vaak ondersneeuwen staan ze steevast op mijn lijst.

Factchecken

Factcheckers controleren uitspraken van voornamelijk politici op grondslag en waarheid. Vaak komt men erop uit dat er wel een kern van waarheid zit in uitspraken, dat ze schromelijk overdreven zijn of zijn gebaseerd op dubieuze bronnen. Pijnlijk wordt het als bewezen kan worden dat een uitspraak simpelweg niet waar is. Voor de Amerikaanse verkiezingen is PolitiFact een absolute aanrader. Alle uitspraken die Clinton en Trump in grote debatten en toespraken doen worden langs de meetlat gelegd. Zij gebruiken de inmiddels beruchte benaming “Pants on Fire” voor uitspraken die zo onjuist zijn dat het in de ogen van de site ronduit belachelijk is om ze te gebruiken. In Nederland zijn er vooral in verkiezingsperiodes tal van media die een factcheck-rubriekje oprichten. Je kan je afvragen of het niet juist de factcheckers zijn die iedereen het fact-free domein in jagen. Politici gaan bewust het noemen van feiten mijden omdat het alleen nieuws is als uitspraken onwaar blijken te zijn.

Factcheckers als Factfinders

En dat is nu juist waar de grote kracht van Politifact zit. Politici bouwen een track-record op. De focus ligt minder op één specifieke uitspraak die goed of fout is, maar er ontstaat een patroon. En dat is waar de media afhaakt, maar waar mijn interesse begint. Hoeveel feiten gebruikt een politicus nu eigenlijk? Hoe vaak zit hij/zij er echt naast en hoe vaak overdrijft men feiten ten behoeve van een debat? Een dergelijke trackrecord zegt in mijn ogen veel meer over een persoon dan het al dan niet correct zijn dan een specifieke uitspraak. Iedereen maakt uitglijders en zolang deze maar zeldzaam zijn is er wat mij betreft niets aan de hand.

Trackrecord van Barack Obama op Politifact

PolitifactObama

Trackrecord van Donald Trump op PolitiFact
Trump

Hoewel ook Obama hier en daar onverdedigbare uitspraken doet ontstaat het beeld van een redelijk betrouwbare politicus. Zeker als je het afzet tegen Donald Trump. Zoals altijd bij journalistiek kan je twijfels hebben over de objectiviteit van de website. Dit is het geval met alle informatie die je tot je neemt. Als je ziet hoe uitgebreid Politifact verantwoording aflegt voor zijn oordelen biedt dat mij voldoende vertrouwen dat ze in het merendeel van de gevallen in de goede hoek zitten. Het opgebouwde trackrecord zegt voor mij daarom veel over de politicus.

Het factchecken op zich is een leuke gimmick om snel nieuws te genereren in verkiezingstijd. Maar het is de hoogste tijd dat factchecken zich minder gaat richten op het zoeken naar sensatie en zich meer gaat focussen op het opbouwen van trackrecords. Daarbij moeten niet alleen uitspraken worden onderzocht waarvan men vermoed dat ze fout kunnen zijn. Alle uitspraken (van grote betekenis, laten we ons niet verliezen in details) moeten gecontroleerd worden op waarheid. Op zoek naar feiten dus, in plaats van op zoek naar missers. Zo loont het om vaker uitspraken te baseren op feiten. Hoe vaker je vervolgens het fact-free domein verlaat, hoe beter je trackrecord wordt. Je kan je zelfs dan een keer een misstap veroorloven.

 

Geef een reactie

Your email address will not be published.

*

Nieuwste van Democratie

Ga naar boven
Schrijf je in voor de nieuwsbrief

Vul je email in en druk op inschrijven: