vrijdag 22 september 2017

Politiek voor bij de koffie

Nederland als republiek? Gewoon een referendum houden!

DUTCH REPUBLICReferenda zijn het ultieme feest der democratie naar het schijnt. En het is waar, er is geen directere vorm van democratie denkbaar dan het volk iets te laten beslissen. Als referenda waren uitgeschreven was Nederland nu een republiek geweest, werden de grenzen opengezet voor oorlogsvluchtelingen, werden de dienstplicht en de doodstraf opnieuw ingevoerd en was Doutzen Kroes verboden. Als de meerderheid regeert gaat ons land er heel anders uitzien. De vraag die in de politiek inmiddels centraal is komen te staan is hoe je luistert naar de bevolking. Een referendum wordt hierbij vaak als ideaal middel aangevoerd. Hier heb jij ongetwijfeld zelf ook een mening over. Er zijn echter tal van meningen waarom je wellicht twee keer na moet denken voordat je zonder voorbehoud voorstander van een referendum wordt.

Bij een referendum is de keuze al gemaakt

Het eerste probleem met referenda is de keuze voor een referendum en de timing ervan. Mensen zijn veranderlijk en hun meningen des te meer. De uitkomst van een referendum is daarom sterk afhankelijk van de timing ervan. Zo heeft onze monarchie diverse crises gekend, vaak met prins Bernhard als aanstichter. Een referendum op een dergelijk moment leidt onherroepelijk tot een republiek. Hoewel toentertijd referenda nog niet zo’n thema waren is het niet ondenkbaar dat er naar aanleiding van enkele schandalen wederom een moment komt dat Nederlanders de monarchie willen laten vallen. Zo is het met vrijwel alle onderwerpen. Meningen zijn dagkoersen en referenda zijn niets anders als het wachten op het moment dat jij aan de grotere kant van de bevolking staat. Het wel of niet uitschrijven van een referendum op een bepaalt moment is daarmee veel invloedrijker dan het referendum zelf.

Je hebt altijd verliezers

Een referendum is dus een handig middel dat je in kan zetten als je weet dat de meerderheid van de bevolking het met je eens is. Dat brengt mij gelijk bij het volgende probleem, de verliezers. Omdat een referendum altijd een keuze betreft zijn er mensen die hun zin niet krijgen. Waar je in de politiek door compromissen er nog voor kunt zorgen dat iedereen enige invloed op de uitkomst heeft, regeert bij referenda de meerderheid de minderheid. Goed voorbeeld is de Brexit waar zo’n 48 procent van de bevolking buitenspel is gezet. Je creëert hierdoor polarisatie en grote onrust. Het is daarom de vraag of het negeren van 48 procent van de bevolking wel zo democratisch is.

Een referendum laat allerlei mensen meebeslissen die geen belang hebben

Wellicht kunnen we een referendum houden over een algeheel rookverbod? Rokers zullen hier tegen zijn, maar wat doet de rest van Nederland? Je hebt een groep mensen die sigarettenrook echt als last ervaart. Deze zullen tegenstemmen. Maar wat doet de groep die het eigenlijk niet zoveel uitmaakt? Waarschijnlijk stemmen die ook tegen. Ze hebben immers niets te verliezen en schone leeflucht klinkt als een goed idee. Dit is een probleem bij veel referenda. Mensen worden gedwongen een keuze te maken. Referenda gaan immers de media beheersen en in gesprekken met collega’s en vrienden gaat het onderwerp ter sprake komen. Je zult hoe dan ook een beeld vormen over een onderwerp wat voor jou helemaal niet zo van belang is. Vervolgens bepaal jij mede het lot van de groepen die wel enorm veel waarde hechten aan de uitkomst.

Een referendum zorgt voor dualisme tussen democratische systemen

Wat krijg je als een meerderheid van de volksvertegenwoordiging voor is en de meerderheid van de bevolking tegen? Sommige mensen zullen zeggen dat de volksvertegenwoordigers niet langer het volk vertegenwoordigen. Aangezien een volksvertegenwoordiger maar één taak heeft, het volk vertegenwoordigen, zijn nieuwe verkiezingen onvermijdelijk als hij zijn mandaat verliest. Maar moet elk referendum dat ingaat tegen een meerderheid van de kamer leiden tot nieuwe verkiezingen? Om deze reden is het ‘raadgevend referendum’ ontstaan. De bevolking kan alleen advies geven omdat het zijn democratische rechten al heeft uitbesteed bij vertegenwoordigers. De nieuwste trend is echter dat je een raadgevend referendum niet kan negeren, omdat dat niet democratisch zou zijn. Einde van het liedje is dat er een machtsspel ontstaat tussen referenda en volksvertegenwoordigers, waarbij de geloofwaardigheid van beide democratische structuren wordt ondermijnd en uiteindelijk iedereen ontevreden is.

 

 

 

Geef een reactie

Your email address will not be published.

*

Nieuwste van Democratie

Ga naar boven
Schrijf je in voor de nieuwsbrief

Vul je email in en druk op inschrijven: